Historia hipnozy zaczęła się już w czasach starożytnych. Opisy procedur podobnych do dziś używanych technik hipnotycznych znaleźć można w wielu zakątkach starożytnego świata – w Egipcie, Grecji, Chinach czy Indiach. W Egipcie na przykład, prawie 3000 lat temu, używano hipnozy w celu wywoływania snów o określonej treści. Istnieją zapiski sprzed 2600 lat opisujące inkantacje oraz techniki ruchu rąk. W hinduskich Wedach, około 1500 r p.n.e. również znajdujemy wzmianki o hipnotycznych procedurach.
Współczesny rozdział historii hipnozy rozpoczyna się wraz z Franz'em Mesmer'em (1734-1815).
Ten austriacki lekarz rozwinął teorię magnetyzmu zwierzęcego – wierzył on w istnienie uniwersalnego fluidu obecnego wszędzie i posiadającego cechy charakterystyczne na wszystkich poziomach fizycznego istnienia. Uważał, ze choroby są skutkiem blokad w przepływie sił magnetycznych w ciele. Swój dom w Wiedniu zamienił w klinikę. Uleczył tysiące ludzi i stal się bardzo sławny. Siadał naprzeciwko pacjenta stykając się z nim kolanami i naciskał na jego kciuki swymi dłońmi oraz wpatrywał się w niego. Mesmer wykonywał następnie odpowiednie ruchy rękoma. Kiedy zaczęło się do niego zgłaszać więcej ludzi niż był w stanie przyjąć zdecydował się na przeprowadzanie sesji grupowych. Wraz ze wzrostem jego sławy rosła tez i liczba przeciwników. Przez wielu wiodących członków towarzystw medycznych Mesmer uważany był za szarlatana. W końcu po skandalu związanym z młodą kobietą, której nie udało mu się wyleczyć przeniósł się do Paryża i tam rozpoczął praktykę. Tamże zostały powołane dwie komisje, które potępiły działania Mesmera nie ze względu na nieskuteczność jego metod, ale ze względu na niemożność udowodnienia istnienia fluidu magnetycznego. Do samej śmierci Mesmera był on pod ciągłym atakiem. Ostatnie lata życia spędził pomagając biednym.
Kolejny rozdział historii hipnozy rozpoczyna się wraz z działalnością szkockiego chirurga James’a Braid’a (1795-1860).Praktykował on krotko w Szkocji, a następnie przeniósł się do Anglii gdzie pozostał do końca swych dni. To on właśnie stworzył słowo `hipnoza`. Zauważył on szybkie ruchy gałek ocznych (REM) u pacjentów w transie, co jest typowe dla fazy snu, w której śnimy. By opisać ten stan transu użył słowa `hipnotyzm` za greckim `hypnos` oznaczającym sen. To właśnie jego badania doprowadziły do wniosku, ze trans hipnotyczny osiąga się poprzez sugestię.
Wraz z Hippolyte'm Bernheim'em z Uniwersytetu w Nancy utworzyli szkołę do dziś znaną pod nazwą Szkoła z Nancy.
Kolejną ważną osobą, która przyczyniła się do rozwoju wiedzy o fenomenie hipnozy był dr James Esdaile (1808-1859).
Po przeprowadzce z Anglii do Indii, używając jedynie hipnozy jako znieczulenia, przeprowadził tysiące bezbolesnych operacji, z czego przynajmniej 300 można określić jako bardzo poważne. Współczynnik śmiertelności bardzo się obniżył i do tego rekonwalescencja pacjentów przebiegała o wiele szybciej. Niestety, kiedy wrócił do Anglii i próbował rozpropagować tą wiedzę został wyśmiany. Jest to jeden z głównych powodów, dla których do dziś nazywa się hipnoterapię medycyną komplementarną.
Również Sigmund Freud (1856-1939) przyczynił się do rozwoju hipnozy na swój sposób. W ciągu pierwszych lat praktyki często stosował hipnozę, ale ze względu na nieumiejętność zahipnotyzowania wszystkich pacjentów zaprzestał jej stosowania na rzecz psychoterapii. Zmiana poglądów wraz z autorytetem Freuda spowolniły badania nad hipnozą. W końcowej fazie swego życia zdał sobie jednak sprawę z błędu jaki popełnił porzucając hipnozę. Wyznał wręcz, ze gdyby tylko zdawał sobie sprawę z mocy jaka tkwi w transie hipnotycznym, na pewno tak łatwo nie zaprzestałby jego stosowania.
Podczas Pierwszej Wojny Światowej Niemcy zauważyli, ze hipnoza pomaga żołnierzom na szybkie uleczenie z szoku przeżytego na linii frontu. Była to najszybsza znana metoda przywrócenia żołnierzy do walki w okopach. W ten sam sposób stosowano hipnozę w trakcie Drugiej Wojny Światowej.
Największy wpływ na rozwój wiedzy o hipnozie po wojnie miał Milton Hyland Erickson (1901-1980). Jako nastolatek cierpiał na chorobę Heinemedina. Był sparaliżowany i zauważył, że używając tylko siły swojego umysłu był w stanie poprawić znacząco stan swojego zdrowia. Będąc unieruchomiony w łóżku miał okazje do obserwacji zachowania innych – zauważył, ze to, co ludzie mówią a to, co czynią bardzo różni się od siebie.
Później rozwinął i upowszechnił wiele współcześnie stosowanych procedur. Uzdrawiał poprzez metafory, zaskoczenie, humor i hipnozę. Jako mistrz hipnozy był w stanie wprowadzić w trans nawet bez wspomnienia słowa hipnoza. Efekty jego pracy są widoczne w każdej współczesnej szkole hipnozy.
W 1955 Brytyjskie Towarzystwo Medyczne (British Medical Association) oficjalnie usankcjonowało stosowanie hipnozy w medycynie. To właśnie wtedy BMA zaleciło wszystkim lekarzom i studentom medycyny, aby opanowali przynajmniej podstawy hipnozy. Amerykańskie Towarzystwo Medyczne (American Medical Association) poszło w ślady BMA dwa lata później.
Obecnie hipnozę stosuje się w leczeniu dentystycznym, medycznym, psychologii i okazuje się ona skuteczna w niezliczonych przypadkach. Coraz większe rozpoznanie zyskuje fakt, że zrozumienie jej działania ma ogromne znaczenie dla każdego rodzaju psychoterapii. W ciągu ostatniego stulecia hipnoza zyskała szeroko rozumiane uznanie w świecie medycznym i jest coraz częściej stosowana, w miarę jak fałszywe przekonania i szkodliwe mity ustępują miejsca prawdziwej wiedzy na temat tego fenomenu.
